Bezpo\u015brednim impulsem do powstania tej obszernej, bogato ilustrowanej monografii by\u0142 \u2013 jak podkre\u015blaj\u0105 autorki \u2013 film dokumentalny Krystyny Krauze Powr\u00f3t Agnieszki H. (2013). Agnieszka Holland (bo o ni\u0105 tu oczywi\u015bcie chodzi) nale\u017ca\u0142a do generacji, kt\u00f3ra studia na s\u0142ynnej praskiej FAMU rozpocz\u0119\u0142a w czasie Praskiej Wiosny, gdy \u015bwiatowe triumfy \u015bwi\u0119ci\u0142y filmy czeskiej Nowej Fali. Tak si\u0119 jednak sta\u0142o, \u017ce ko\u0144czy\u0142a je ju\u017c po inwazji, czyli na pocz\u0105tku ery posierpniowej normalizacji. Czy pokolenie jej kole\u017canek i koleg\u00f3w by\u0142o rzeczywi\u015bcie ca\u0142kiem stracone? Takie pytanie formu\u0142uj\u0105 po wielu ju\u017c latach autorki ksi\u0105\u017cki. Kieruj\u0105 je do re\u017cyserek i re\u017cyser\u00f3w pokolenia Agnieszki H. W\u015br\u00f3d respondent\u00f3w s\u0105 Angelika Hanauerov\u00e1, Daniela Fischerov\u00e1, Karel Steigerwald, Ji\u0159\u00ed Just i inni. Wypowiedzi filmowc\u00f3w poprzedza kr\u00f3tkim wst\u0119pem ich polska kole\u017canka z FAMU.
\nok\u0142adka tomu<\/p>\n
2\/ \u010cesk\u00e1 spole\u010dnost a kultura v osemdes\u00e1t\u00fdch letech dvacat\u00e9ho stolet\u00ed, ed. Ivan Mal\u00fd a kol., Praha: N\u00e1rodn\u00ed muzeum, 2015.<\/p>\n
Stosunek do lat osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia jest dzi\u015b w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa czeskiego ambiwalentny. Jak zauwa\u017ca we wst\u0119pnym tek\u015bcie Ivan Mal\u00fd (g\u0142\u00f3wny redaktor tomu), \u201ez jednej strony lata te uto\u017csamia si\u0119 z ko\u0144cowym etapem systemu socjalistycznego w Czechos\u0142owacji, prowadz\u0105cym do jego ca\u0142kowitego (\u2026) krachu, z drugiej za\u015b jawi\u0105 si\u0119 one [w pami\u0119ci zbiorowej] jako ca\u0142kiem przyjemny czas dla tzw. zwyk\u0142ego cz\u0142owieka\u201d. Czyli czas wzgl\u0119dnego spokoju \u2013 takiej ma\u0142ej stabilizacji. Nostalgiczne spojrzenie w czesk\u0105 (czechos\u0142owack\u0105!) przesz\u0142o\u015b\u0107 przypomina w pewnym sensie wschodnioniemieck\u0105 ostalgi\u0119. Coraz bardziej zauwa\u017calna jest te\u017c potrzebie badania dekady, kt\u00f3rej znaczenie dla rozumienia wsp\u00f3\u0142czesnych Czech zdaje si\u0119 z up\u0142ywem lat coraz istotniejsze. Teksty wielu autor\u00f3w zebrane zosta\u0142y w trzech cz\u0119\u015bciach zatytu\u0142owanych: 1) Kontekst (geopolityczny), 2) Spo\u0142ecze\u0144stwo, 3) Kultura. Z artyku\u0142\u00f3w bardzo r\u00f3\u017cnicowanych tematycznie (jest w nich mowa np. o telewizji lat 80., o opozycjonistach, o \u017cyciu codziennym) wylania si\u0119 wieloaspektowy obraz tamtego okresu. Widzianego \u2013 trzeba podkre\u015bli\u0107 \u2013 z perspektywy trzydziestu lat.
\nok\u0142adka tomu<\/p>\n
3\/ Jakub Machek, Po\u010d\u00e1tky popul\u00e1n\u00ed kultury v \u010desk\u00fdch zem\u00edch. Ti\u0161t\u011bn\u00e1 media a velkom\u011bstsk\u00e1 kultura kolem roku 1900, Praha : Pistorius & Ol\u0161ansk\u00e1, 2017.<\/p>\n
Na prze\u0142omie wiek\u00f3w XIX i XX spo\u0142ecze\u0144stwo czeskie wesz\u0142o w faz\u0119 niezwykle szybkiej modernizacji. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 przekszta\u0142ca\u0107 z do niedawna zasadniczo wiejskiego w (wielko)miejskie. W wyniku tych radykalnych przemian cywilizacyjnych emancypowa\u0142y si\u0119 tzw. warstwy ni\u017csze. Mia\u0142y one coraz wi\u0119kszy udzia\u0142 w \u017cyciu demokratyzuj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. R\u00f3wnocze\u015bnie z tymi przemianami nast\u0105pi\u0142 rozkwit kultury popularnej, prekursorki p\u00f3\u017aniejszej kultury masowej. Jej eksponentami oko\u0142o 1900 r. by\u0142y czasopisma bulwarowe, prasa o charakterze sensacyjno-rozrywkowym. Jednym z takich periodyk\u00f3w by\u0142 \u201ePra\u017esk\u00fd ilustrovan\u00fd Kur\u00fdr\u201d. G\u0142\u00f3wnie na nim w\u0142a\u015bnie Jakub Machek opar\u0142 swoj\u0105analiz\u0119 popularnej kultury Pragi fin de siecle\u2019u.
\nok\u0142adka tomu<\/p>\n
4\/ Historick\u00e9 fikce a mystifikace v \u010desk\u00e9 kultu\u0159e 19. stolet\u00ed, uspo\u0159\u00e1dali Martin Hrdina a Kate\u0159ina Pioreck\u00e1, Praha : Academia, 2014.<\/p>\n
Mistyfikacje! Temat to wielki i niezwykle fascynuj\u0105cy. Zw\u0142aszcza w odniesieniu do kultury czeskiej, gdzie niemal z punktu przywodzi na my\u015bl s\u0142ynne R\u0119kopisy \u2013 Zielonog\u00f3rski i Kr\u00f3lowodworski (falsyfikatom tym po\u015bwi\u0119cony jest zreszt\u0105 jeden z rozdzia\u0142\u00f3w). Tom otwiera tekst Ji\u0159igo Raka przywo\u0142uj\u0105cy Vladim\u00edra Macur\u0119. Wystarczy przeczyta\u0107 jego Znamen\u00ed zrodu, by \u2013 jak twierdzi Rak \u2013 pozna\u0107 dog\u0142\u0119bnie zjawisko odrodzeniowej mistyfikacji w Czechach XIX wieku. R\u00f3wnie\u017c o mitologii narodowej, o tworzeniu narodowych mit\u00f3w, fikcjach historycznych i to\u017csamo\u015bci narodowej, jak r\u00f3wnie\u017c o mistyfikacji jako formie swoistej gry mo\u017cna przeczyta\u0107 w prezentowanej publikacji. Zawiera ona artyku\u0142y pokonferencyjne, wyg\u0142oszone w czasie sympozjum po\u015bwi\u0119conym problematyce XIX wieku, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w 2013 r. w Pilznie.<\/p>\n
Warto odnotowa\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d tekst\u00f3w znajdziemy te\u017c akcent polski: Dalibor Dobia\u0161 zestawia czeskie falsyfikaty z Pie\u015bniami historycznymi J.U. Niemcewicza.
\nok\u0142adka tomu<\/p>\n
5\/ \u010clov\u011bk a spole\u010dnost 19. stolet\u00ed tv\u00e1\u0159\u00ed v tv\u00e1\u0159 katastrof\u0119, uspo\u0159\u00e1dali Martin Hrdina, Eva Bendov\u00e1 a Kate\u0159ina Pioreck\u00e1, Praha : Academia, 2017.<\/p>\n
Cz\u0142owiek, a tak\u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo XIX w. wobec katastrof\u2026 Katastrof wszelkiego autoramentu. Czyli zar\u00f3wno katastrof naturalnych, kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych takich jak po\u017cary, powodzie i wybuchy wulkan\u00f3w, jak te\u017c spowodowanych przez ludzi: rewolucji, wojen, kryzys\u00f3w politycznych i ekonomicznych. Taki by\u0142 temat przewodni kolejnego (ju\u017c 36.) sympozjum po\u015bwi\u0119conego problematyce XIX wieku. Odby\u0142o si\u0119 ono w 2016 r. w \u2013 jak zwykle \u2013 Pilznie. Jako \u017ce przedmiot tej interdyscyplinarnej konferencji by\u0142 niezwykle szeroki, jej zakres tematyczny musia\u0142 by\u0107 te\u017c bardzo zr\u00f3\u017cnicowany \u2013 od problematyki ochrony przeciwpowodziowej w Czechach i najs\u0142ynniejszego po\u017caru w Pilznie, poprzez obraz katastrofy w Pompejach w romantyzmie czeskim i ko\u0144cu \u015bwiata w romanettach Arbesa, a\u017c po fenomen kataklizm\u00f3w uchwycony przez kamer\u0119 filmow\u0105.","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1\/ Marie Bare\u0161ov\u00e1, Tereza Cz. Dvo\u0159\u00e1kov\u00e1, Generace normalizace. Ztracen\u00e1 nad\u011bje \u010desk\u00e9ho filmu?, Praha: N\u00e1rodn\u00ed filmov\u00fd archiv, 2017. Bezpo\u015brednim impulsem do […]<\/p>\n","protected":false},"author":760,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[],"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/730"}],"collection":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/760"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":731,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/730\/revisions\/731"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}