![\"\"](\"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/283\/2020\/09\/ok\u0142adka_Jugoslavija-i-svijet-196x300.jpg\")
Hrvoje Klasi\u0107<\/p>\nZagreb : Ljevak, 2012<\/p>\n
The Sixties! <\/em>Szalone lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te! Szalone, ale i burzliwe. Wstrz\u0105sn\u0119\u0142y Europ\u0105, ale i znaczn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata. Szczeg\u00f3lnie dramatyczny by\u0142 rok 1968. W Wietnamie \u2013 krwawa wojna, w Stanach Zjednoczonych \u2013 zamachy na Martina Luthera Kinga i Roberta Kennedy\u2019ego. W tym te\u017c w\u0142a\u015bnie roku mia\u0142 miejsce dramatyczny koniec Praskiej Wiosny. Strajki studenckie wybuch\u0142y we Francji i w Polsce. A w \u00f3wczesnej Jugos\u0142awii?<\/p>\n W\u0142a\u015bnie na Jugos\u0142awii w kontek\u015bcie wydarze\u0144 \u015bwiatowych skupia swoj\u0105 uwag\u0119 jeden z najwybitniejszych historyk\u00f3w chorwackich m\u0142odej generacji, Hrvoje Klasi\u0107. Narracj\u0119 prowadzi z perspektywy pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat, kt\u00f3re min\u0119\u0142y od wydarze\u0144 \u201emitycznego\u201d roku 1968. Niejeden ma jeszcze \u017cywo w pami\u0119ci entuzjazm lipca 1968. Niejedna by\u0142a Jugos\u0142owianka pami\u0119ta te\u017c uczucie przera\u017cenia i strachu, kiedy w sierpniu tego roku radzieckie czo\u0142gi wtargn\u0119\u0142y na terytorium Czechos\u0142owacji. Obawiano si\u0119 zbrojnej interwencji tak\u017ce w Jugos\u0142awii. Pretekstem m\u00f3g\u0142 by\u0107 proces budowana jugos\u0142owia\u0144skiego modelu socjalizmu z ludzk\u0105 twarz\u0105. O specyfice tego socjalizmu \u201esamorz\u0105dowego\u201d autor pisze w rozdziale I. Nast\u0119pnie (rozdz. II) analizuje sytuacj\u0119 gospodarcz\u0105 Jugos\u0142awii w 1968, pr\u00f3buj\u0105c odpowiedzie\u0107 na postawione sobie (i czytelnikom!) pytania: czy niezadowolenie spo\u0142eczne wynika\u0142o z krytyki \u201esocjalizmu samorz\u0105dowego\u201d? Czy mo\u017ce by\u0142a to krytyka wszystkiego, co wok\u00f3\u0142 istnia\u0142o (taki jest tytu\u0142 rozdzia\u0142u II)? Najwi\u0119cej miejsca \u2013 a\u017c oko\u0142o 200 stron (rozdzia\u0142 III) \u2013 po\u015bwi\u0119ca Hrvoje Klasi\u0107 strajkom studenckim w Jugos\u0142awii. Napi\u0119cie w\u015br\u00f3d student\u00f3w ros\u0142o ju\u017c od pewnego czasu. Wybuch nast\u0105pi\u0142 po po\u0142udniu 2 lipca 1968. Mia\u0142y w\u00f3wczas miejsce nie tylko najwi\u0119ksze demonstracje studenckie, ale te\u017c po raz pierwszy w socjalistycznej Jugos\u0142awii masowe protesty antyrz\u0105dowe. Klasi\u0107 analizuje r\u00f3wnie\u017c sytuacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 Federacji (wzajemne stosunki sze\u015bciu republik), a tak\u017ce relacje mi\u0119dzynarodowe SFRJ w roku 1968 (rozdz. IV). Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 skupia na sytuacji Jugos\u0142awii w \u015bwiecie w kontek\u015bcie stosunk\u00f3w z Uk\u0142adem Warszawskim, roli Jugos\u0142awii w ruchu niezaanga\u017cowanych oraz jej relacjach z Zachodem (rozdz. V).<\/p>\n \u201eJugoslavija i svijet 1968<\/em> to co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c dzie\u0142o naukowe\u201d \u2013 pisa\u0142 w swojej recenzji prof. Tvrtko Jakovina. Mimo \u017ce to wa\u017cna pozycja w chorwackiej historiografii, napisana jest lekko i czyta si\u0119 j\u0105 niczym fascynuj\u0105c\u0105 powie\u015b\u0107. To chyba najlepsza rekomendacja!<\/p>\n Film kao subverzivna umjetnost<\/em><\/strong><\/p>\n Zagreb : Mizantrop, 2018.<\/p>\n Film jako sztuka \u201ewywrotowa\u201d! Kino burzycielskie, awangardowe, obrazoburcze, anarchistyczne, kontestatorskie, nonkonformistyczne! Nie tylko film \u2013 \u201eka\u017cde dzie\u0142o sztuki jest wywrotowe<\/em> jako tw\u00f3r jedyny w swoim rodzaju, oryginalny, realizuj\u0105cy si\u0119 w opozycji do przesz\u0142o\u015bci\u2026\u201d. Tak pisa\u0142 Amos Vogel (1921 \u2013 2012), ameryka\u0144ski krytyk filmowy, za\u0142o\u017cyciel legendarnego awangardowego klubu Cinema 16, Nowojorskiego Festiwalu Filmowego, a przede wszystkim autor monografii zatytu\u0142owanej Film as a Subversive Art<\/em>. To klasyczne, wr\u0119cz \u201ekultowe\u201d dzie\u0142o kinematografii \u015bwiatowej ukaza\u0142o si\u0119 w Nowym Jorku w roku 1974. Wersja chorwacka wysz\u0142a w przek\u0142adzie Tihany Klepa\u010d w roku 2018. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ok\u0142adk\u0119 \u2013 tak\u0105 sam\u0105 jak w wydaniu ameryka\u0144skim. I, co jeszcze ciekawsze, wykorzystuj\u0105c\u0105 kadr z filmu WR \u2013 Misterije organizma<\/em> Du\u0161ana Makavejeva, wybitnego re\u017cysera jugos\u0142owia\u0144skiego! Podobnie jak orygina\u0142, publikacja zagrzebskiej oficyny Mizantrop jest bogato ilustrowana i zawiera mini-eseje prezentuj\u0105ce przesz\u0142o 600 film\u00f3w (od s\u0142ynnego obrazu braci Lumi\u00e8re po kreacje Pola\u0144skiego i Woody\u2019ego Allena).<\/p>\n \u201eKa\u017cde dzie\u0142o sztuki jest wywrotowe<\/em>\u201d \u2013 przywo\u0142ujmy raz jeszcze s\u0142owa Vogela \u2013 \u201erealizuj\u0105ce si\u0119 w opozycji do przesz\u0142o\u015bci\u201d, a nawet j\u0105 (dodajmy) kontestuj\u0105ce. Wykorzystuje do tego nowe formy wyrazu i kreuje now\u0105 tre\u015b\u0107. O tych w\u0142a\u015bnie nowatorskich formach, o \u201eburzeniu\u201d stereotyp\u00f3w, o kontestowaniu utartych prawd, o przewarto\u015bciowaniu warto\u015bci narzucanych przez wielkich tego \u015bwiata, a jednocze\u015bnie o tworzeniu nowej sztuki filmowej pisze Vogel. Analizuje wykorzystywane do tego przez filmowc\u00f3w \u201einstrumenty\u201d. Jednym z nich jest destrukcja formy (do tej \u201ekategorii\u201d Vogel w\u0142\u0105cza np. film rewolucyjny, kinematografi\u0119 awangardow\u0105 w Rosji sowieckiej, obrazy rozbijaj\u0105ce czas i przestrze\u0144). Inny spos\u00f3b prze\u0142amywania dotychczasowych konwencji stanowi destrukcja tre\u015bci (tu autor zalicza m.in. \u015bwiatowy film lewicowy i rewolucyjny zar\u00f3wno w Europie Zachodniej, jak i Wschodniej). Kolejnym \u201einstrumentem\u201d tworzenia sztuki \u201ezbuntowanej\u201d, obrazoburczej i prowokacyjnej jest demistyfikacja wszelkich rodzaj\u00f3w tabu, czyli wprowadzenie do obrazu filmowego \u201ezakazanych\u201d temat\u00f3w. <\/p>\n Konstrukcja monografii jest do\u015b\u0107 nietypowa i jednocze\u015bnie bardzo przejrzysta: ka\u017cdy rozdzia\u0142 otwiera zwi\u0119z\u0142y szkic teoretyczny (z zawart\u0105 w nim analiz\u0105 \u201einstrument\u00f3w\u201d tytu\u0142owej \u201esubwersji\u201d), a tego szkicu \u201eilustracj\u0105\u201d s\u0105 kr\u00f3tkie autorskie komentarze do wybranych film\u00f3w.<\/p>\n Zainteresowani kinematografi\u0105 \u015bwiatow\u0105 kroaty\u015bci maj\u0105 oto niebywa\u0142\u0105 szans\u0119 \u2013 mog\u0105 zapozna\u0107 si\u0119 z jednym z najwybitniejszych dzie\u0142 kinematografii \u015bwiatowej!<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n <\/strong><\/p>\n <\/strong>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hrvoje Klasi\u0107 Jugoslavija i svijet 1968 Zagreb : Ljevak, 2012 The Sixties! Szalone lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te! Szalone, ale i burzliwe. Wstrz\u0105sn\u0119\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":809,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"_expiration-date-status":"saved","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[],"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[20,3],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7672"}],"collection":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/809"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7675,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7672\/revisions\/7675"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"http:\/\/slawistyka.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/283\/2020\/09\/ok\u0142adka_Film-kao-subverzivna-umetnost-207x300.jpg\")
<\/u><\/strong>Amos Vogel<\/p>\n