Local communities at the Slavic-Italian-German borderland and the legacy of the Habsburg monarchy

Cykl wykładów został zorganizowany przez Pracownię Obszaru Postjugosłowiańskiego PROP, Instytut Slawistyki Zachodniej i Południowej UW, Instytut Slawistyki PAN, Austriackie Forum Kultury.

Projekt został sfinansowany ze środków IDUB UW.

Wykłady są dostępne online – link znajduje się przy każdym.

Język wykładów: angielski

Tematy wykładów:

1. Continuities and Discontinuities: Late Habsburg Rule in the Alpine-Adriatic Borderlands and its Aftermath
PL: Ciągłość i nieciągłość: alpejsko-adriatyckie pogranicze pod koniec istnienia Monarchii Habsburskiej i po jej upadku

2. Sense of National Belonging in Rijeka after WWI: Between Passion and Indifference
PL: Poczucie przynależności narodowej w Rijece po I wojnie światowej: między namiętnością a obojętnością

3. Rediscovering the Habsburg Legacy in Socialist Yugoslavia and Beyond: the role of Istria, Rijeka and Dalmatia
PL: Odkrywanie dziedzictwa Habsburgów w socjalistycznej Jugosławii i poza nią: rola Istrii, Rijeki i Dalmacji

4. Postwar transition after 1918 in the Northeast Adriatic: between continuity and discontinuity
PL: Powojenna transformacja po 1918 r.: między ciągłością a nieciągłością

Ciągłość i nieciągłość: alpejsko-adriatyckie pogranicze pod koniec istnienia Monarchii Habsburskiej i po jej upadku

ENG: Continuities and Discontinuities: Late Habsburg Rule in the Alpin-Adriatic Borderlands

21.10.2024

Michael Wedekind
Centralny Instytut Historii Sztuki w Monachium, Niemcy

„Region alpejsko-adriatycki” to pojęcie nieostre. Wspólne doświadczenia historyczne, ślady kulturowe i warunki społeczne tworzyły ramę różnorodności geograficznej, etnicznej i językowej tego obszaru. Źródłem tej specyfiki było trwające kilka stuleci panowanie dwóch wielkich potęg, Republiki Weneckiej i Monarchii Habsburskiej. Niedługo po 1918 roku, kiedy Austro-Węgry zniknęły z mapy świata, narodziło się zjawisko mitologizacji okresu habsburskiego i nostalgii za minionym ładem. Występowało ono szczególnie wśród mniejszości etnicznych oraz w tych środowiskach, które nowy reżim uważały za zbyt inwazyjny, opresyjny, a przynajmniej działający wbrew ich interesom. Była to tęsknota, czasem widoczna i dziś, za „lepszą przeszłością”, czemu towarzyszyło rozczarowanie teraźniejszością…

Michael Wedekind urodził się w Bremie (Niemcy). Studiował historię, filologię romańską i edukację na uniwersytetach w Münster, Perugii, Bolonii i Bukareszcie. Uzyskał tytuł doktora z wyróżnieniem w dziedzinie historii nowożytnej i współczesnej na Uniwersytecie w Münster, gdzie następnie prowadził badania podoktorskie. Był również asystentem naukowym na Uniwersytecie w Trydencie oraz adiunktem na uniwersytetach w Münster i Wiedniu, gdzie wykładał historię współczesną. Wykładał jako profesor wizytujący w Trydencie i profesor gościnny na uniwersytetach w Bukareszcie. W 2016 roku został starszym pracownikiem naukowym w Centralnym Instytucie Historii Sztuki w Monachium.

Obejrzyj na YouTube: Michael Wedekind, wykład

Poczucie przynależności narodowej w Rijece po I wojnie światowej: między namiętnością a obojętnością

ENG: Sense of National Belonging in Rijeka after WWI: Between Passion and Indifference

18.11.2024

Natka Badurina
Uniwersytet w Udine, Włochy

Okupacja Rijeki przez Gabriela D’Annunzio (wrzesień 1919 – styczeń 1921) konfrontuje zajmujące się nią dziedziny – historiografię, studia nad pamięcią, literaturoznawstwo – z problemem bardzo różnych, często sprzecznych i wzajemnie wykluczających się interpretacji.

Tradycyjne narracje o upadku Cesarstwa Austro-Węgierskiego zazwyczaj koncentrują się na powstaniu sentymentów narodowych wśród jego byłych obywateli. Okupacja Rijeki jest zwykle przedstawiana jako starcie między nacjonalizmami włoskim i chorwackim/jugosłowiańskim, które doprowadziło do wojen pamięci, napięć politycznych i incydentów dyplomatycznych, które trwają do dziś. Jednak najnowsze badania starają się wyjść poza ściśle narodowe kategorie, ujawniając nawyki, postawy, praktyki i emocje, które pozostają głęboko związane z dziedzictwem Imperium…

Natka Badurina jest profesorką nadzwyczajną w Katedrze Języków Obcych i Literatur na Uniwersytecie w Udine we Włoszech. Do jej głównych zainteresowań badawczych należą relacje między literaturą a ideologią, gender studies, dyskurs świadectw i studia nad pamięcią kulturową w regionie północnego Adriatyku. Jest autorką następujących książek (w języku chorwackim): Illegitimate Daughters of Illyria: Croatian Literature and Ideology in the 19th and 20th Centuries (Zagrzeb, 2009), The Fallacy of the Curse: Sublimity and Gender Roles in 19th-century Croatian Historical Tragedies (Zagrzeb, 2014) oraz Fear of Remembering: Literature and the North Adriatic on the Ruins of the Twentieth Century (Zagrzeb, 2023).

Obejrzyj na YouTube: Natka Badurina, wykład

Odkrywanie dziedzictwa Habsburgów w socjalistycznej Jugosławii i poza nią: rola Istrii, Rijeki i Dalmacji

ENG: Rediscovering the Habsburg Legacy in Socialist Yugoslavia and Beyond: the role of Istria, Rijeka and Dalmatia

17.02.2025

Daniel Baric
Uniwersytet Paryski, Francja

Temat odkrywania dziedzictwa Habsburgów w socjalistycznej Jugosławii i poza nią na przykładzie Istrii, Rijeki i Dalmacji przestawił Daniel Baric, profesor nadzwyczajny Studiów Południowosłowiańskich na Sorbonie (Uniwersytecie Paryskim), zajmujący się m.in. historią transferów kulturowych i wzajemnych powiązań w kontekście (po)habsburskim. W latach 80. XX wieku rozpoczął się, początkowo nieśmiało, proces ponownego odkrywania środkowoeuropejskiej warstwy kulturowej w chorwackiej literaturze i historii kultury. Pionierami tych poszukiwań nowego spojrzenia na ponadnarodową historię Austro-Węgier byli autorzy i badacze, którzy zajmowali się przede wszystkim środowiskami miejskimi w północnej części Adriatyku, na Istrii, w Rijece i w mniejszym stopniu w Dalmacji.

Powodem powstania tych dzieł było poszukiwanie kulturowej, a czasem także politycznej alternatywy w pogrążonej w kryzysie Jugosławii. Choć stopniowo zyskują powszechną akceptację w całej Chorwacji, konkretne mechanizmy tego ponownego odkrycia są zakorzenione w lokalnych społecznościach, w których opracowano programy dotyczące dziedzictwa austro-węgierskiego.

Daniel Baric jest profesorem nadzwyczajnym Studiów Południowosłowiańskich na Sorbonne Université. Jego badania dotyczą głównie historii transferów kulturowych i wzajemnych powiązań w kontekście (po)habsburskim.
Najnowsze publikacje: D. Baric (red.), Die Lebenserinnerungen von Carl Patsch. Archäologie eines Lebens zwischen Böhmen und Bosnien, Berlin, Frank & Timme, 2023; D. Baric i E. Miloš (red.), L’Institut français de Zagreb. Fondements et contextes d’une médiation culturelle, Paris, Institut d’études slaves, 2023; D. Baric (red.), « Les Guerres balkaniques, perspectives culturelles », Balkanologie, vol.17/1, 2022.

Obejrzyj na YouTube: Daniel Baric, wykład

Powojenna transformacja po 1918 r.: między ciągłością a nieciągłością

ENG: Postwar transition after 1918 in the Northeast Adriatic: between continuity and discontinuity

20.01.2025

Marta Verginella
Uniwersytet w Lublanie, Słowenia

Po zajęciu przez armię włoską „ziem irredenty” można było zaobserwować zarówno politykę szybkiego dostosowywania ich do nowej struktury państwowej, jak i próby utrzymania instytucjonalnych praktyk imperium.

Kwestia mniejszości, czyli obecność około 500 tysięcy Słoweńców i Chorwatów w granicach Włoch, stała się, od jesieni 1918 r., kluczowym punktem polityki okupacyjnej i powodem sporów między przedstawicielami stanowisk liberalnych a przedstawicielami regionalnych stanowisk nacjonalistycznych…

Wykład nie jest dostępny online.